
Phạm nhân Dương Ngô Thiên vui mừng đếm ngược chờ ngày được đặc xá – Ảnh: HÀ QUÂN
Những ngày cuối tháng 8, Trại giam Ngọc Lý (Bắc Giang cũ, thuộc Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng, Bộ Công an) trở thành nơi thắp lên những hy vọng mới cho những phận người từng lầm lỡ.
Không khí chờ đợi, hồi hộp hiện rõ trong ánh mắt của nhiều phạm nhân khi danh sách những người đủ điều kiện đặc xá, giảm án sắp được công bố.
Trong danh sách 399 phạm nhân của Trại giam Ngọc Lý được đề nghị đặc xá dịp 2-9, có phạm nhân Dương Ngô Thiên (39 tuổi, trú Hà Nội, tên đã được thay đổi, cựu nhân viên sân bay Nội Bài).
Từ nhân viên sân bay đến vòng lao lý

Các phạm nhân tại Trại trại giam Ngọc Lý sau giờ lao động, sản xuất – Ảnh: HÀ QUÂN
Ít ai ngờ người đàn ông từng là nhân viên tại sân bay, tốt nghiệp đại học luật và có bằng thạc sĩ lại có ngày phải khoác áo phạm nhân.
Vì phút chốc tham lam và sự rủ rê của bạn bè, Thiên sa vào đường dây buôn bán, vận chuyển ngà voi, sừng tê giác từ châu Phi về Việt Nam.
“Đồng tiền làm mờ mắt. Tôi đã không nghĩ đến hậu quả”, Thiên ân hận.
Ngày bị Công an TP Hà Nội mời lên làm việc rồi bắt tạm giam, anh bàng hoàng như rơi xuống vực. Bản án 6 năm 6 tháng tù tòa án tuyên trở thành dấu mốc nghiệt ngã, cắt ngang sự nghiệp, hạnh phúc gia đình và cả tương lai.
Thiên nhớ những ngày đầu bước chân vào trại giam, không gian chật hẹp, bạn tù xăm trổ… khiến anh lo sợ. “Tôi sốc lắm, sợ hãi vô cùng. Cái gì cũng khác với xã hội ngoài kia”, anh chia sẻ.
Thế nhưng anh cho hay chính những lúc tuyệt vọng nhất, cán bộ quản giáo của Trại giam Ngọc Lý đã kịp thời động viên, khuyên anh giữ vững tinh thần, cải tạo tốt để có cơ hội sớm trở về.
“Lời động viên của giám thị, quản giáo đã cứu tôi khỏi gục ngã. Tôi tự nhủ phải đứng dậy, phải sống vì gia đình và cho chính mình”, Thiên bộc bạch.
Sau cú sốc ban đầu, Thiên dần tìm thấy nhịp sống mới. Buổi sáng, anh cùng đội cải tạo lao động, làm việc hăng say để thời gian trôi nhanh hơn. Buổi chiều tối, anh tham gia chơi bóng chuyền – môn thể thao giúp anh rèn sức khỏe và tìm lại niềm vui. Buổi tối, anh dành thời gian đọc báo, đọc sách, suy ngẫm những dự định cho ngày trở về.

Cán bộ quản giáo hướng dẫn phạm nhân xem thông tin về quyết định đặc xá – Ảnh: HÀ QUÂN
Nỗi ân hận và khao khát làm lại cuộc đời
Điều thôi thúc anh nhất chính là gia đình. “Tôi nhớ nhà lắm. Từ ngày bị bắt, tôi đã qua bốn trại giam, Tết nào cũng chan đầy nước mắt. Tôi có vợ và hai con nhỏ, cha mẹ già, chỉ mong một ngày được về đoàn tụ”, Thiên nghẹn ngào chia sẻ.
Thỉnh thoảng vợ anh vẫn vào trại thăm chồng. Những bức thư, tấm ảnh con nhỏ vui chơi, lớn lên từng ngày trở thành nguồn động lực để phạm nhân Thiên nỗ lực cải tạo từng ngày. “Có những đêm tôi trằn trọc, chỉ ước sáng mai tỉnh dậy đã thấy mình ở nhà, ôm vợ con trong vòng tay”, anh nói.
Nhắc đến sai lầm, Thiên không giấu được sự day dứt: “Đến giờ phút này tôi vẫn ân hận vô cùng. Công việc tốt, gia đình hạnh phúc, vậy mà vì phút chốc tham lam, tôi đã tự đánh mất tất cả. Lỗi lầm ấy không thể xóa, chỉ có thể chuộc lại bằng cách sống tử tế, lao động chân chính, trở thành người có ích”.
Những tối trong buồng giam, Thiên thường chia sẻ câu chuyện của mình để nhắc nhở những phạm nhân trẻ đừng lặp lại vết xe đổ. “Tôi khuyên anh em hãy học tập, làm việc chăm chỉ, người có gia đình thì sống xứng đáng làm chồng, làm cha, người chưa có gia đình thì cố gắng xây dựng tương lai. Đừng vì đồng tiền mà đánh mất bản thân”, Thiên tâm sự.
Ánh sáng đặc xá

Cán bộ quản giáo tuyên truyền, hướng dẫn, động viên các phạm nhân được đề nghị đặc xá chấp hành pháp luật, cố gắng làm lại cuộc đời sau khi được trả tự do – Ảnh: HÀ QUÂN
Khi nghe tin mình đủ điều kiện được đề nghị đặc xá, Thiên vỡ òa trong niềm vui. Hồ sơ được cán bộ giám thị hướng dẫn tỉ mỉ, giúp anh hoàn thành từng mục. “Tôi thấy mình may mắn khi có cơ hội làm lại. Tôi cũng động viên anh em cùng buồng hãy cố gắng, vì đặc xá là sự khích lệ cho tất cả”, anh nói.
Nếu trở về, điều đầu tiên Thiên muốn làm là “chạy thật nhanh về nhà, ôm lấy cha mẹ, vợ con”.
Còn công việc, anh đã nung nấu kế hoạch mở công ty hỗ trợ pháp lý hoặc văn phòng luật sư. “Hòa nhập xã hội không dễ, nhưng tôi sẽ cố gắng. Chỉ có làm lại, sống đàng hoàng mới mong bù đắp cho những gì đã mất và được mọi người đón nhận”, anh khẳng định.
Thiên nhiều lần bày tỏ lòng biết ơn lãnh đạo, cán bộ, giám thị, quản giáo Trại giam Ngọc Lý. “Các cán bộ không phân biệt đối xử, luôn gần gũi, động viên chúng tôi. Chính họ đã cho tôi niềm tin để thay đổi”, anh xúc động.
Anh cũng gửi lời cảm ơn đến Đảng, Nhà nước vì chính sách nhân đạo, khoan hồng. Anh nói: “Mỗi đợt đặc xá là một động lực để phạm nhân phấn đấu. Tôi mong không ai phạm tội như mình nữa, hãy biết trân trọng tự do và trở thành người có ích cho xã hội”.
Đường về sau cánh cổng trại giam đang được phạm nhân Thiên “đếm ngược” từng ngày. Với anh, cánh cửa trở về đang dần mở ra. Đằng sau cánh cửa ấy là vòng tay yêu thương của gia đình, là một khởi đầu mới cho cuộc đời đã từng lầm lỡ.
Nỗ lực làm thêm giờ, ngày nghỉ để hoàn thiện hồ sơ đặc xá cho phạm nhân
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, trung tá Trần Văn Hoàn – đội trưởng Đội giáo dục và hồ sơ Trại giam Ngọc Lý (Cục C10, Bộ Công an), cho biết dịp đặc xá 2-9 lần này có nhiều điểm mới so với các dịp trước đây.
Thực hiện quyết định đặc xá của Chủ tịch nước, trại giam đã khẩn trương tổ chức phổ biến, tuyên truyền để toàn thể cán bộ, phạm nhân nắm rõ nội dung, ý nghĩa của chính sách nhân văn này.
Thời gian qua, cán bộ quản giáo đã tiến hành họp từng đội phạm nhân, hướng dẫn những người đủ điều kiện tự liên hệ, làm đơn, cam kết xin hưởng đặc xá.

Trung tá Trần Văn Hoàn, đội trưởng Đội giáo dục và hồ sơ Trại giam Ngọc Lý – Ảnh: HÀ QUÂN
Trung tá Hoàn cho hay Trại giam Ngọc Lý đã lập, thẩm định và trình hồ sơ theo đúng quy định. Trong đợt đặc xá 2-9 (đợt hai), trại có 399 phạm nhân được gửi hồ sơ lên tổ thẩm định liên ngành và Hội đồng đặc xá Trung ương để xét duyệt.
“Thời gian triển khai gấp rút, khối lượng công việc lớn nên cán bộ phải làm thêm giờ, làm cả buổi tối và ngày nghỉ để kịp tiến độ.
Cùng với đó, trại còn chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục, đặc biệt với phạm nhân trẻ tuổi, giúp họ chuẩn bị tâm thế, kỹ năng hòa nhập cộng đồng, quyết tâm làm lại cuộc đời và tránh tái phạm sau khi trở về”, trung tá Hoàn nhấn mạnh.